Artist လွတင္ထြန္းရဲ႕ “ Tour de L' Art ” လုိ႔ အမည္ေပးထားတဲ့ တစ္ကုိယ္ေတာ္ ပန္းခ်ီျပပဲြကို ဇန္နဝါရီလ (၁၇) ရက္ကေန (၂၁) ရက္ေန႔အထိ သမၼတဟုိတယ္မွာ က်င္းပသြားခဲ့ပါတယ္။ ပန္းခ်ီဆရာ လွတင္ထြန္းရဲ႕ အမည္ရင္းဟာ ဦးသန္႔ဇင္ျဖစ္ၿပီး ပန္းခ်ီစာအုပ္မ်ား ေရးသား ရာမွာ ကေလာင္ အမည္ “ဝင္းပ” အျဖစ္ သံုးခဲ့တာေၾကာင့္ သံုးမည္ရ ပန္းခ်ီဆရာလုိ႔လည္း ေခၚဆုိ ခဲ့ၾကပါတယ္။

“ Tour de L' Art ” ဆုိတာကေတာ့ ျပင္သစ္ ဘာသာနဲ႔ “ ပန္းခ်ီခရီးသည္ ” လုိ႔ ေရးထားတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ျပင္သစ္ႏုိင္ငံ၊ ပါရီၿမိဳ႕မွာ ႏွစ္ႏွစ္ၾကာ ပညာယူ ေလ့လာသင္ၾကား ခဲ့ရတာေၾကာင့္ ျပင္သစ္ဘာသာနဲ႔ အမွတ္တရ ျပပဲြအမည္ ေပးထားခဲ့ပံုရပါတယ္။

ဆရာ့ရဲ႕ တစ္ကုိယ္ေတာ္ ပန္းခ်ီျပပဲြကို ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ၁၉၆၄ ခုနွစ္မွာ ပထမဆံုးအႀကိမ္ အျဖစ္သာ ျပသခဲ့ၿပီး ဒုတိယပဲြကို လန္ဒန္နဲ႔ တတိယပဲြကို ပါရီၿမိဳ႕ေတြမွာသာ ျပသခဲ့တာ ျဖစ္လုိ႔ အခုစတုတၴျပပဲြကို ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ ျပသေတာ့ ဆရာ့အတြက္ ေက်နပ္ဂုဏ္ယူမိသလုိ ေက်းဇူးလည္း တင္မိခဲ့ရပါတယ္။

ဆရာဦးလွတင္ထြန္းဟာ ကၽြန္မအတြက္ အၿမဲတမ္း အေလးထားရမယ့္ ဆရာတစ္ဦး ျဖစ္ပါတယ္။ ပန္းခ်ီပညာရပ္ကို ေလးစားျမတ္ႏုိးေအာင္ ပန္းခ်ီေက်ာင္း တက္ျဖစ္ေအာင္နဲ႔ ပန္းခ်ီ ေဆာင္းပါးေတြ ေရးျဖစ္ေအာင္ ကၽြန္မကို ဆြဲေဆာင္ ေခၚယူခဲ့တာဟာ ဆရာ “ဝင္းပ” ရဲ႕ “ပါရီပန္းခ်ီခရီးသည္” စာအုပ္ ျဖစ္ေနခဲ့လုိ႔ပါပဲ။ ဒီစာအုပ္ဟာ ဆရာျပင္သစ္ႏုိင္ငံကို ပညာေတာ္သင္ သြားစဥ္က အေတြ႔အႀကံဳေတြ၊ ျပင္သစ္ႏုိင္ငံက ပန္းခ်ီဆရာေတြနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ အေၾကာင္းအရာေတြ၊ ျပင္သစ္ပန္းခ်ီ ျပတုိက္ေတြ စတာေတြကို ေရာက္ေလရာမွာ မွတ္တမ္းျပဳစု ေရးသားခဲ့တဲ့ ပန္းခ်ီခရီးသြားမွတ္တမ္း စာအုပ္ျဖစ္ပါတယ္။ ခရီးသြားမွတ္တမ္း သက္သက္မဟုတ္ဘဲ ဖတ္မိတာနဲ႔ လက္က မခ်ခ်င္ေအာင္ စိတ္ဝင္စားဖြယ္ အေရးအသားေတြနဲ႔ ဖန္တီးေရးသား ခဲ့တာေၾကာင့္ “ပါရီပန္းခ်ီခရီးသည္” ဟာ ပန္းခ်ီျမတ္ ႏုိးသူေတြအတြက္ အမွတ္တရ ျဖစ္ေစတဲ့ စာအုပ္တစ္အုပ္လုိ႔ ဆုိရမွာပါပဲ။

၂၀၀၄ ခုႏွစ္မွာ စာေပဗိမာန္ဆု ရခဲ့တဲ့ စာအုပ္ကေတာ့ “ျမန္မာ့ပန္းခ်ီ ေရစီးေၾကာင္း” ဆုိတဲ့ စာအုပ္ျဖစ္ၿပီး ကမာၻေက်ာ္ ပန္းခ်ီဆရာႀကီး “ပီကာဆုိ” လို႔ အမည္ေပးထားတဲ့ စာအုပ္ ျဖစ္ပါတယ္။

“ပါရီပန္းခ်ီခရီးသည္” စာအုပ္မွာ ပန္းခ်ီအေၾကာင္းကို စာပန္းခ်ီ ျခယ္မႈန္းျပခဲ့တဲ့ စာေရးဆရာ “ဝင္းပ” ဟာ “ပန္းခ်ီခရီးသည္” “ Tour de L' Art ” ျပပြဲမွာေတာ့ ပန္းခ်ီဆရာ လွတင္ထြန္းအေနနဲ႔ ဆီေဆး၊ ေရေဆးစတဲ့ မီဒီယမ္မ်ားကို အသံုးျပဳၿပီး ပန္းခ်ီကားမ်ား ေရးဆြဲတင္ျပမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

ဆီေဆး၊ ေရေဆး ပန္းခ်ီကားေပါင္း (၅၀) ေက်ာ္ျပသမွာ ျဖစ္ၿပီး ကားတစ္ခ်ိဳ႕ဟာ ေရာင္းခ်ထားရၿပီးသား လုိ႔လည္း သိ႐ွိရပါတယ္။

“ River bank of Ayarwady II ” ဆီေဆးကားဟာ ဧရာဝတီျမစ္ဆိပ္ တစ္ခုရဲ႕ျမင္ကြင္းကို အေအးေရာင္ေတြသံုးၿပီး Bird'e Eey View နဲ႔ ေဖၚက်ဴး ေရးဆြဲထားတာ ျဖစ္ပါတယ္။ မိုးေကာင္းကင္ရဲ႕ အျပာေရာင္ဟာ ေရမ်က္ႏွာျပင္ ေပၚမွာေရာ၊ သစ္ပင္ ေတာတန္းေတြမွာပါ ေရာင္ျပန္အေနနဲ႔ က်ေရာက္ေနခဲ့ပါတယ္။ လႈပ္႐ွားသြားလာ ေနတဲ့လူေတြ၊ သေဘၤာေတြနဲ႔ ႏြားလွည္းေလးေတြကို ကမ္းပါးေပၚက ထုိင္ၾကည့္ေနရသလုိ ခံစားၾကရတဲ့ ကားတစ္ကားပါပဲ။ မ်က္ႏွာခ်င္းဆုိင္ ကမ္းပါးေပၚက ေစတီေလး ေၾကာင့္လည္း ၾကည္ႏူး ေအးခ်မ္းဖြယ္ရာ ျဖစ္သြားခဲ့ပါတယ္။

ပုဂံဘုရားေတြကိုပဲ Color Composition, Tone Composition ေတြနဲ႔ “ပုဂံနံနက္ခင္း” (Good Morning Bagan 1) နဲ႔ “ပုဂံညေနခင္း” (Bagan Sun Set) ဆုိၿပီး ခြဲျခားဖန္တီးျပ သြားတာကလည္း ပညာ႐ွင္ ပီသလွပါတယ္။

“ပုဂံနံနက္ခင္း” မွာ အစိမ္းအုပ္စု၊ အျပာအုပ္စုေတြ ပါဝင္ေနေပမယ့္ ဝါေျပေျပေလး ထည့္သြင္း ထားတာေၾကာင့္ ေနေရာင္ ေႏြးေႏြးေလးကိုပါ ခံစားႏုိင္ခဲ့ပါတယ္။

“ပုဂံညေနခင္း” ကိုေတာ့ ေနဝင္ခ်ိန္တိမ္ေတြရဲ႕ ေဆးေရာင္စံု အလွနဲ႔အတူ ပံုဂံဘုရားေတြနဲ႔ သစ္ပင္ေတြ၊ လမ္းေတြ ေပၚမွာပါ တိမ္ေရာင္စံုက ျဖာက်လာတဲ့ နီမရမ္း၊ ျပာခရမ္းစတဲ့ အေရာင္ေတြနဲ႔ ပန္းခ်ီျမတ္ႏုိး သူေတြကို ဆြဲေဆာင္ ေခၚယူသြားခဲ့တာ ေတြ႕ရပါတယ္။

ဆရာ့ရဲ႕ဆီေဆးကား ေတြထက္ ေရေဆးကားေတြက ပန္းခ်ီျမတ္ႏုိး သူေတြကို ပိုမုိဆြဲေဆာင္ၿပီး စိတ္လႈပ္႐ွားမႈ ေပးႏုိင္ခဲ့တယ္လုိ႔ ေျပာရင္ မွားမယ္ မထင္ပါဘူး။

ေရေဆး ကားေလးေတြ ဖန္တီးတဲ့ ဆရာ့ရဲ႕ Brush Works ေတြဟာ အလြန္ေအာင္ျမင္ ေက်ာ္ၾကားခဲ့ၿပီး ဂႏၲဝင္ေျမာက္ခဲ့တာေၾကာင့္ ဆရာ့ေရေဆး ကားေလးေတြဟာ အၿမဲတမ္း သက္ဝင္ လႈပ္႐ွား ေနခဲ့ပါတယ္။

“ Old Master ” ဟာ ျမန္မာဘုန္းေတာ္ႀကီး ေက်ာင္းတုိင္းလုိလုိမွာ ေတြ႔ရတဲ့ အုပ္ေလွကားႀကီးေတြရဲ႕ ခန္႔ျငားတဲ့အလွကို main subject ထားၿပီး ဘုန္းေတာ္ႀကီးေတြ လူေတြနဲ႔ ျဖည့္ဆြက္ ဖန္တီးထားတာ ျဖစ္ပါတယ္။ Back ground က သစ္ပင္ေတြကို Wet Wash နဲ႔ ေမွ်ာဆြဲထားတာေၾကာင့္ ခပ္ဝါးဝါးေလးျဖစ္ေနၿပီး Foreground က ေက်ာင္းအုိႀကီးက ပိုမိုေပၚလြင္ထင္႐ွားေနခဲ့ ပါတယ္။

ခံစားသူေတြနဲ႔ အနီးဆံုးမွာ အုပ္ေလွကားႀကီးနဲ႔ ဘုန္းေတာ္ႀကီးေတြ ႐ွိေနတာေၾကာင့္ ဘုန္းေတာ္ႀကီးေတြ ေနာက္ကေန လုိက္တက္မိမတတ္ ခံစားလုိက္ၾကရပါတယ္။

“Kandawmin From Shwedagon” ကေတာ့ ကန္ေတာ္ပင္ ပန္းၿခံထဲကေန ေ႐ႊတိဂံုဘုရားႀကီးကို လွမ္းၿပီးဖူးေတြ႔ရတဲ့ ႐ႈခင္းေလးျဖစ္ပါတယ္။ ဒီကားဟာ လူထက္ေရကိုပုိၿပီး အလုပ္ေပးထားတဲ့ကားလုိ႔ ဆုိရမွာပါ။ တိမ္ေတြ၊ အေဝးကသစ္ပင္ေတြနဲ႔ ေရျပင္တစ္ခုလံုးကို Wet Wash နဲ႔ ေဆးနည္းနည္း၊ ေရမ်ားမ်ား ျဖန္႔ထားၿပီးမွ အနီးမွာ႐ွိတဲ့ ကၽြန္းဆြယ္ေလးမွာ ငါးမွ်ားေနတဲ့ လူႏွစ္ေယာက္နဲ႔ သစ္ပင္ေတြကို Dry Wash နဲ႔ စုတ္ခ်က္သထား သလုိပါပဲ။ ေ႐ႊတိဂံုဘုရားႀကီးရဲ႕ ေရာင္ျပန္အရိပ္ဟာ ေရထဲမွာ ေပၚလြင္ေနသလုိ စုတ္ဖ်ားေလးနဲ႔ တုိ႔ခပ္ထားတဲ့ သစ္႐ြက္၊ သစ္ခက္ကေလး ေတြေၾကာင့္လည္း ပန္းခ်ီကားကို ပိုၿပီးသက္ဝင္ လႈပ္႐ွားသြားေစခဲ့ပါတယ္။

ေရကိုေမွ်ာၿပီး သံုးတတ္တဲ့ဆရာ့ရဲ႕ Brush Works ေတြနဲ႔ အလုိက္ဖက္ဆံုး ကားကေတာ့ “ Water Fall ” လုိ႔ဆုိရမွာပါပဲ။ စုတ္ခ်က္ ခပ္႐ွင္႐ွင္ေတြေၾကာင့္ ေရတံခြန္ဟာ အဆက္မျပတ္ စီးဆင္းေနက်သလုိ ေဘးက အုပ္ဆုိင္းေနတဲ့ သစ္ပင္ေတြ ေၾကာင့္လည္း တစ္ကားလံုး ေအးျမမႈကို ေပးေနခဲ့ပါတယ္။ ပိုၿပီးၾကည္ႏူး ခ်မ္းေျမ့သြားရတာကေတာ့ ေရတံခြန္အတက္ ခပ္လွမ္းလွမ္းမွာ တည္ထားတဲ့ ထံုးျဖဴျဖဴေစတီေလးကို ဖူးေတြ႔လုိက္ရတာပါပဲ။

“ Monsetry ” မွာေတာ့ ေရကိုေလွ်ာ့ၿပိး စုတ္ခ်က္ကို ပိုၿပီးသြင္းထားတာ ေတြ႔ရပါတယ္။ Background က တိမ္ေတြနဲ႔ သစ္ပင္အခ်ဳိ႕မွာသာ Wet wash နဲ႔ေရးၿပီး ဘုန္းႀကီးေက်ာင္းက ျပႆဒ္ေတြ၊ ဘုန္းေတာ္ႀကီးေတြ လူေတြနဲ႔ Foreground က သစ္ပင္ေတြကို Dry wash နဲ႔ ဖန္တီးေရးဆြဲ ထားခဲ့ပါတယ္။

White Gap လုိ႕ေခၚတဲ့ လုိအပ္တဲ့ ေနရာေတြမွာ အျဖဴခ်န္ၿပီး စုတ္ခ်က္သထားတာကလည္း စိတ္လႈပ္႐်ားမႈကို ပိုေပးႏုိင္သြားပါတယ္။

ဆရာဦးလွတင္ထြန္းဟာ ပန္းခ်ီကားေတြ ေရးဆြဲ႐ံုသာမက “ Mural Painting ” လုိ႔ေခၚတဲ့ နံရံပန္းခ်ီေတြ ေရးဆြဲခဲ့တယ္လုိ႔လည္း သိ႐ွိရပါတယ္။ ဒီနံရံပန္းခ်ီေတြကေတာ့.... “ Panorama of Kachin State (35'x15'), Emporium Hall, Yangon (1992), “ Pearl Island ” (15'x10') Emporium Museum, Yangon (1994) နဲ႕ “ Panorama of Bagan ” (7'x25'), Guest Room, Ministry of Culture (1997) စတာေတြပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒီ mural painting နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့လည္း ဆရာက ႐ွင္းလင္း ေျပာျပခဲ့ပါတယ္။

“ mural ” ဆုိတာကေတာ့ အဂၤလိပ္က ေမြးယူလုိက္တဲ့ စကားလံုးေပါ့။ ျပင္သစ္လုိေတာ့ နံရံကို “ mure ” လုိ႔ေခၚတယ္။ ဒါေၾကာင့္ mural painting ဆုိတာ နံရံပန္းခ်ီလုိ႔ အဓိပၸါယ္ရပါတယ္။ အဓိကကေတာ့ ျပင္သစ္ စကားလံုးပဲ။

ဒီ mural painting နဲ႔ပတ္သက္ၿပီးေတာ့ ကၽြန္ေတာ္ သံုးလေလာက္ ေလ့လာခဲ့ပါတယ္။ mural ပါေမာကၡကေတာ့ “ ေနာ္မန္အဲရယ္ ” ဆုိတဲ့ ပုဂၢဳိလ္၊ သူတုိ႔ေက်ာင္းမွာ တစ္ခု ေကာင္းတာက ကိုယ္ႀကိဳက္တဲ့ Studio ကိုသြားၿပီး ဆရာနဲ႔သြားေတြ႔လုိ႔ရတယ္။ ေတြ႔ၿပီးရင္ သူကလက္ခံပါတယ္ဆုိရင္ ေလ့လာလုိ႔ရၿပီ။

ကၽြန္ေတာ္က အဲဒီ Studio ကိုသြားၿပီး ဗဟုသုတအျဖစ္နဲ႔ “ mural painting Subject ” ကို တင္ခဲ့ပါတယ္။ သူက ကၽြန္ေတာ္တုိ႔ လက္ရာေတြကို ၾကည့္တယ္။ ၾကည့္ၿပီးရင္ အဲ့ဒီသင္တန္းမွာ ေလ့လာလုိ႔ရတယ္။

ကၽြန္ေတာ္ျပန္ကာနီး သံုးလေလာက္ အဲဒီသင္တန္းမွာ ေလ့လာခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီ mural ရဲ႕သေဘာက အစုိမွာေရးတာထက္ အေျခာက္မွာ ေရးတာ႐ွိပါတယ္။

နံရံေတြမွာ “ Cement ” နဲ႔ အရာေပးၿပီးေတာ့ မေျခာက္တေျခာက္အခ်ိန္မွာ ကိုယ္ကေရးျပတယ္။ ဆရာႀကီးကလည္း ေရးေပးပါတယ္။ သံုးလ ကၽြန္ေတာ္သင္ခဲ့ပါတယ္။

Presco ဆိုတာက အစုိေပၚမွာေရးတာ။ ႐ုိး႐ိုး mural painting ကေတာ့ အေျခာက္ေပၚမွာ Tempera နဲ႔ေရးတာ။ Subject ကေတာ့ ကိုယ္ႀကိဳက္တာ ကိုယ္ေရးလုိ႔ ရရပါတယ္။ ဆီေဆး၊ ေရေဆးကားေတြ ေရးသလို ေရးတာပါပဲ။ နံရံေပၚမွာ ေရးတာနဲ႔၊ စကၠဴ၊ ကင္းဗတ္(စ္) ေပၚမွာ ေရးတာ ဒါပဲကြာပါတယ္။

ဆီေဆး၊ ေရေဆးေတြသာမက နံရံပန္းခ်ီေတြပါ ေလ့လာေရးဆြဲခဲ့တဲ့ ဆရာဟာ ၂၀၀၆ ခုႏွစ္ကေန ဒီေန႔အထိ တကၠသိုလ္ ယဥ္ေက်းမႈေကာင္စီရဲ႕ အဖြဲ႔ဝင္တစ္ဥိီး ျဖစ္သလုိ လက္႐ွိအခ်ိန္မွာ ျမန္မာႏုိင္ငံ႐ုိးရာ ပန္းပညာ႐ွင္မ်ား အစည္းအ႐ံုုး(ဗဟုိ) ရဲ႕ ဒုတိယဥကၠဌ တာဝန္ကို ထမ္းေဆာင္လွ်က္ ႐ွိပါတယ္။ “ Tour de L' Art ” မွာ ခင္းက်င္းျပသသြားတဲ့ ပန္းခ်ီကားေတြဟာ လာ ေရာက္ခံစားတဲ့ ပန္းခ်ီျမတ္ႏုိးသူေတြကို စိတ္ၾကည္ႏူး ႏွစ္သက္မႈ ေပးႏုိင္ခဲ့သလုိ စာေပ၊ ပန္းခ်ီဖန္တီး ေရးသားေနတဲ့ ဆရာလွတင္ထြန္းဟာလည္း သူျမတ္ႏုိးတဲ့ အႏုပညာေတြ ဖန္တီးရင္း မိမိရဲ႕ဘဝမွာ ထာဝရၾကည္ႏူးႏွစ္သက္မႈ ႐ွိေနမွာပါပဲလုိ႔ ယံုၾကည္မိပါတယ္။